W wielu sektorach instytucjonalnych obserwujemy rosn\u0105ce napi\u0119cie mi\u0119dzy formaln\u0105 zgodno\u015bci\u0105 a realn\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 dzia\u0142ania. Procedury s\u0105 rozbudowywane, standardy doprecyzowywane, wska\u017aniki raportowane z coraz wi\u0119ksz\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105. Jednocze\u015bnie ro\u015bnie przeci\u0105\u017cenie operacyjne oraz trudno\u015b\u0107 w osi\u0105ganiu cel\u00f3w systemowych. Zjawisko to nie musi wynika\u0107 z b\u0142\u0119d\u00f3w jednostek ani zaniedba\u0144 wykonawczych. Mo\u017ce mie\u0107 charakter konstrukcyjny.<\/p>\n\n\n\n
W \u015brodowisku zwi\u0119kszonej niepewno\u015bci instytucje reaguj\u0105 poprzez wzmacnianie kontroli proceduralnej. Rozszerzane s\u0105 standardy, doprecyzowywane instrukcje, zwi\u0119kszana liczba wska\u017anik\u00f3w raportowych. Mechanizm ten ma ograniczy\u0107 ryzyko oraz zabezpieczy\u0107 rozliczalno\u015b\u0107. Odpowiedzialno\u015b\u0107 zostaje formalnie przypisana, a ryzyko \u2013 rozproszone w dokumentacji.<\/p>\n\n\n\n
Kontrola proceduralna rozumiana jest tu jako zbi\u00f3r regu\u0142, standard\u00f3w, wymog\u00f3w dokumentacyjnych i mechanizm\u00f3w audytowych, kt\u00f3re maj\u0105 zapewni\u0107 zgodno\u015b\u0107 z norm\u0105 oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniejszego wykazania tej zgodno\u015bci. W praktyce oznacza to lokowanie ci\u0119\u017caru odpowiedzialno\u015bci na poziomie operacyjnym \u2013 u lekarza, opiekuna, urz\u0119dnika czy nauczyciela \u2013 poprzez mierzalne wska\u017aniki i formalne procedury.<\/p>\n\n\n\n
Zdolno\u015b\u0107 adaptacyjna oznacza natomiast zdolno\u015b\u0107 systemu do dostosowywania sposob\u00f3w dzia\u0142ania do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w bez utraty celu oraz bez konieczno\u015bci obchodzenia w\u0142asnych regu\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Problem pojawia si\u0119 w\u00f3wczas, gdy wzrost kontroli proceduralnej zaczyna ogranicza\u0107 zdolno\u015b\u0107 adaptacyjn\u0105.Im bardziej z\u0142o\u017cone staj\u0105 si\u0119 warunki dzia\u0142ania \u2013 ograniczenia kadrowe, presja czasu, rosn\u0105ce oczekiwania spo\u0142eczne \u2013 tym trudniej utrzyma\u0107 pe\u0142n\u0105 zgodno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy formalnym opisem procesu a jego rzeczywistym przebiegiem. Procedura zak\u0142ada okre\u015blone tempo pracy i dost\u0119pno\u015b\u0107 zasob\u00f3w. W warunkach przeci\u0105\u017cenia wymaga nieformalnych korekt.<\/p>\n\n\n\n
Wykonawcy adaptuj\u0105 si\u0119 indywidualnie: reorganizuj\u0105 kolejno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144, skracaj\u0105 procesy, przejmuj\u0105 dodatkow\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 lub podejmuj\u0105 decyzje wykraczaj\u0105ce poza literalne brzmienie procedury. System formalnie pozostaje nienaruszony, poniewa\u017c elastyczno\u015b\u0107 zostaje wygenerowana oddolnie. Cel operacyjny bywa osi\u0105gany, lecz odbywa si\u0119 to kosztem zgodno\u015bci z formalnym schematem.<\/p>\n\n\n\n
W kr\u00f3tkim okresie system mo\u017ce funkcjonowa\u0107 w takim stanie \u2014 pod warunkiem, \u017ce jednostki stale kompensuj\u0105 jego niedoskona\u0142o\u015bci. W d\u0142u\u017cszej perspektywie r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy konstrukcj\u0105 instytucji a jej realnym funkcjonowaniem staje si\u0119 trwa\u0142a. Odpowiedzialno\u015b\u0107 pozostaje zapisana w dokumentacji, natomiast zdolno\u015b\u0107 adaptacyjna zostaje zdecentralizowana i przeniesiona na ludzi.<\/p>\n\n\n\n
P\u0119kni\u0119cie systemowe nie polega zatem na spektakularnej awarii. Polega na utrwaleniu rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy formalnym opisem dzia\u0142ania a jego praktyk\u0105. System dzia\u0142a \u2014 lecz wymaga nieustannej nieformalnej korekty, aby m\u00f3c dzia\u0142a\u0107 dalej.<\/p>\n\n\n\n
W kolejnych analizach mechanizm ten zostanie prze\u015bledzony na przyk\u0142adzie wybranych sektor\u00f3w: opieki zdrowotnej, mieszkalnictwa, administracji publicznej oraz system\u00f3w zabezpieczenia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n
Dorota Kozio\u0142<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W wielu sektorach instytucjonalnych obserwujemy rosn\u0105ce napi\u0119cie mi\u0119dzy formaln\u0105 zgodno\u015bci\u0105 a realn\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 dzia\u0142ania. Procedury s\u0105 rozbudowywane, standardy doprecyzowywane, wska\u017aniki raportowane z coraz wi\u0119ksz\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105. Jednocze\u015bnie ro\u015bnie przeci\u0105\u017cenie operacyjne oraz trudno\u015b\u0107 w osi\u0105ganiu cel\u00f3w systemowych. Zjawisko to nie musi wynika\u0107 z b\u0142\u0119d\u00f3w jednostek ani zaniedba\u0144 wykonawczych. Mo\u017ce mie\u0107 charakter konstrukcyjny. W \u015brodowisku zwi\u0119kszonej niepewno\u015bci instytucje […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-130","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-teksty-glowne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=130"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215,"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130\/revisions\/215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lifeinsystems.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}